Endometrioza: co to za choroba?
Przez długi czas sądzono, że diagnoza endometriozy oznacza po prostu bardzo bolesne miesiączki. Dziś wiadomo jednak, że to znacznie poważniejsza dolegliwość – przewlekła choroba zapalna obejmująca cały organizm. U osób, u których ją zdiagnozowano, komórki błony śluzowej macicy (endometrium) pojawiają się poza jej jamą, czyli w miejscach, w których normalnie nie powinny występować.
Komórki te reagują na zmiany hormonalne zachodzące w trakcie cyklu menstruacyjnego, co prowadzi do stanów zapalnych, powstawania zrostów, krwawień, a przede wszystkim do długotrwałego bólu.
Czy ból podczas miesiączki to endometrioza?
Wiele kobiet obawia się, że jakikolwiek dolegliwości podczas menstruacji mogą być zwiastunem endometriozy. – Przewlekły ból nigdy nie jest normalny, ale nie zawsze jest jednoznaczny ze wspomnianą chorobą. Rozróżniamy dwa rodzaje bolesnego miesiączkowania. Pierwszy: występuje u kobiet bez zmian patologicznych w miednicy. Przyczyną jest zazwyczaj nadprodukcja prostaglandyn. Tutaj dieta przeciwzapalna przynosi najbardziej spektakularne efekty. Drugi: jest wynikiem chorób, takich jak endometrioza, adenomioza czy mięśniaki macicy – wyjaśnia Roksana Środa.
Czytaj też: „Cięcie żyletkami od środka”. Na endometriozę choruje co dziesiąta kobieta
Chociaż granica jest cienka, to w pierwszej kolejności warto obserwować takie sygnały, a później umówić się do specjalisty i na konkretne badania.
- Jeśli ból nie ustępuje po standardowych dawkach leków przeciwbólowych.
- Jeśli ból występuje również poza miesiączką (np. podczas owulacji).
- Jeśli ból promieniuje do dolnego odcinka kręgosłupa lub nóg i towarzyszy mu skrajne wyczerpanie.
Jaką dietę stosować przy endometriozie?
Leczenie endometriozy obejmuje przede wszystkim farmakologię, a przy cięższych przypadkach konieczna może okazać się operacja laparoskopowa. Roksana Środa zauważa jednak, że pomocna może być również dieta. Produkty takie jak czerwone mięso, cukier rafinowany, alkohol i wysoko przetworzona żywność, mogę przyczyniać się do pogłębiania dolegliwości. Co za to pomaga w chorobie?
Ratunkiem dla kobiet z endometriozą jest dobrze zbilansowana dieta przeciwzapalna, bogata w białko, błonnik i antyoksydanty. Może zredukować ból nawet o kilkadziesiąt procent – tłumaczy dietetyczka.
Warto zwrócić uwagę na te kluczowe zalecenia i stosować je każdego dnia.
- Warzywa – szczególnie ważne są te krzyżowe (brokuł, brukselka, jarmuż), ponieważ zawierają indolo-3-karbinol (I3C) i DIM, które wspomagają wątrobę w metabolizowaniu estrogenu do jego „bezpiecznych” form, zamiast tych prozapalnych.
- Kwasy Omega-3 (EPA i DHA), znajdujące się w tłustych rybach morskich i dobrej jakości suplementach. Wysoki poziom Omega-3 wiąże się z łagodniejszym przebiegiem endometriozy.
- Antyoksydanty (Resweratrol, Kwercetyna), które znajdziemy w owocach jagodowych i zielonej herbacie (EGCG) hamują angiogenezę, czyli tworzenie nowych naczyń krwionośnych w obrębie ognisk endometriozy, ograniczając ich wzrost.
Sprawdź też: Te filmiki na YouTubie oglądają miliony dzieci! Ekspertka ostrzega przed skutkami: „Mózg tapla się w dopaminie”
Mity na temat diety przy endometriozie
W sieci i nie tylko możemy natknąć się na wiele nieprawdziwych informacji dotyczących diety u kobiet z diagnozą endometriozy. Przede wszystkim chodzi tutaj o kwestię tzw. superfoods – jeśli u pacjentki nie zostanie wyeliminowana baza prozapalna, to nawet najdroższe jagody goji nie przyniosą żadnej większej poprawy. Innym tematem jest gluten – u części kobiet przejście na dietę bezglutenową może przynieść efekty. Jak jednak wyjaśnia nasza rozmówczyni, nie wynika to z nietolerancji, ale ograniczenia spożycia FODMAPs.
Endometrioza często współwystępuje z SIBO lub IBS. Bez celowanej diagnostyki jelitowej, eliminacja glutenu może być „strzałem na oślep”, który nie rozwiązuje problemu wzdęć i endo-belly. Poza tym, samo wykluczenie glutenu niczego nie zmieni w kontekście samej endometriozy i czasem może wyrządzić więcej szkody, niż pożytku.
Endometrioza, to nie wyrok, ale sygnał do całkowitej zmiany swoich dotychczasowych nawyków i sposobu odżywiania. Kluczem jest uspokojenie układu odpornościowego poprzez dietę przeciwzapalną, wsparcie detoksu estrogenowego w wątrobie oraz dbanie o mikrobiom jelitowy. Wprowadzenie endometriozy w pełną remisję jest bardzo trudne, ale z pewnością dbałość o odpowiednie nawyki pozwoli ulżyć w uciążliwych dolegliwościach – podsumowuje.
O ekspercie:
Roksana Środa – dietetyczka kliniczna, założycielka Centrum Zdrowia MajDiet, platformy MajAcademy i aplikacji SkanuJemy. Specjalizuje się w zaburzeniach przewodu pokarmowego i układu hormonalnego. W pracy łączy wiedzę naukową z praktyką kliniczną i doświadczeniem własnych chorób, takich jak IBS, SIBO, PCOS czy Hashimoto. To połączenie pozwala jej trafnie diagnozować problemy zdrowotne oraz tworzyć narzędzia technologiczne i systemy wsparcia w odpowiedzi na realne potrzeby pacjentów.
